Heszen, I., Sęk, H. (red.). (2007). Psychologia zdrowia. Poznań: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Informacje dodatkowe

Spis treści
Wstęp.

Rozdział 1
Narodziny i rozwój psychologii zdrowia.
1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia.
1.1.1. Zmiany charakteru chorób i struktury przyczyn zgonów.
1.1.2. Potrzeby nauk medycznych w sferze humanizacji.
1.1.3. Rosnące koszty opieki zdrowotnej.
1.1.4. Dowody znaczenia czynników psychologicznych dla stanu zdrowia.
1.1.5. Przemiany społeczne: wzrost poziomu wykształcenia i aspiracji ludzi do współdecydowania w sprawach własnego zdrowia.
1.2. Prekursorzy psychologii zdrowia.
1.2.1. Medycyna psychosomatyczna.
1.2.2. Medycyna behawioralna.
1.2.3. Psychologia medyczna.
1.3. Współczesne wyzwania naukowe, edukacyjne i praktyczne. Poszerzony zakres i nowe problemy.
1.3.1. Nowe akcenty w obszarze zastosowań i przedmiocie badań.
1.3.2. Potrzeba doskonalenia teorii i modeli zdrowia.
1.3.3. Czynniki warunkujące wyzwania i przemiany w psychologii zdrowia.
1.4. Podsumowanie.

Rozdział 2
Psychologia zdrowia jako dziedzina stosowana.
2.1. Pojęcie psychologii zdrowia i jej ogólna charakterystyka.
2.2. Psychologia zdrowia jako dziedzina badań.
2.3. Psychologia zdrowia jako dziedzina zastosowań praktycznych.
2.4. Status psychologii zdrowia.
2.5. Podsumowanie.

Rozdział 3
Koncepcje i pojęcie psychologii zdrowia w psychologii i naukach pokrewnych
3.1. Co to jest zdrowie.
3.1.1. Zdrowie jako brak objawów choroby i cierpienia.
3.1.2. Zdrowie jako dobrostan biopsychospołeczny.
3.1.3. Zdrowie jako potencjał i właściwości człowieka oraz jego kontekst życia.
3.1.4. Zdrowie jako proces.
3.1.5. Zdrowie jako wartość.
3.1.6. Profesjonalne ujęcia zdrowia a potoczne myślenie o nim.
3.2. Ogólne tendencje w ujmowaniu zdrowia.
3.3. Pojęcie zdrowia a pojęcia bliskoznaczne.
3.3.1. Zdrowie a szczęście i dobrostan.
3.3.2. Zdrowie a jakość życia.
3.4. Podsumowanie.

Rozdział 4
Modele i podejścia stosowane w psychologii zdrowia.
4.1. Model biomedyczny.
4.2. Model holistyczno-funkcjonalny.
4.3. Model socjoekologiczny.
4.4. Rozwój człowieka w cyklu życia a zdrowie.
4.4.1. Zdrowie biologiczne (zdrowie organizmu).
4.4.2. Zdrowie psychiczne.
4.4.3. Zdrowie społeczne.
4.4.4. Zdrowie duchowe.
4.5. Podsumowanie.

Rozdział 5
Model salutogenetyczny i jego znaczenie dla psychologii zdrowia.
5.1. Podstawowe założenia modelu.
5.1.1. Uogólnione zasoby odpornościowe.
5.1.2. Stresory.
5.1.3. Poczucie koherencji jako zmienna kluczowa dla zdrowia.
5.1.4. Zachowania zdrowotne - styl życia.
5.2. Wybrane wyniki empirycznej weryfikacji modelu salutogenezy.
5.2.1. Weryfikacja modelu salutogenetycznego.
5.2.2. Poczucie koherencji a poziom zdrowia, przekonania zdrowotne i zachowania zdrowotne.
5.2.3. Poczucie koherencji a pomiary zdrowia negatywnego.
5.2.4. Związek poczucia koherencji z zasobami.
5.2.5. Znaczenie poczucia koherencji w procesach oceny pierwotnej i strategii radzenia sobie ze stresem.
5.2.6. Badania eksperymentalne, podłużne i nad uwarunkowaniami kształtowania się poczucia koherencji.
5.3. Podsumowanie.

Rozdział 6
Behawioralne uwarunkowania zdrowia i choroby.
6.1. Wprowadzenie.
6.2. Pojęcie i istota zachowań zdrowotnych.
6.2.1. Skutkowe, funkcjonalne pojęcie zachowań zdrowotnych.
6.2.2. Celowościowe pojęcie zachowań zdrowotnych.
6.2.3. Podejście celowościowo-funkcjonalne.
6.3. Rodzaje zachowań zdrowotnych.
6.3.1. Nawyki i celowe czynności związane pozytywnie i negatywnie ze zdrowiem.
6.3.2. Rodzaje zachowań zdrowotnych a stan zdrowia lub choroby i znaczenie roli społecznej.
6.4. Badania nad strukturą zachowań zdrowotnych.
6.5. Styl życia a zdrowie.
6.6. Podsumowanie.

Rozdział
Poznawcze uwarunkowania zdrowia i choroby.
7.1. Potoczne i naukowe koncepcje zdrowia.
7.2. Komponenty świadomości zdrowotnej i jej rozwój.
7.3. Przekonania dotyczące możliwości wpływania na własne zdrowie.
7.3.1. Kto odpowiada za nasze zdrowie; lokalizacja kontroli w sprawach zdrowotnych.
7.3.2. Czy jesteśmy zdolni do działań na rzecz własnego zdrowia; poczucie własnej skuteczności.
7.4. Rola czynników poznawczych w organizacji zachowań zdrowotnych.
7.5. Podsumowanie.

Rozdział
Modele społecznej psychologii poznawczej wyjaśniające zachowania zdrowotne i zmianę zachowań.
8.1. Model przekonań zdrowotnych.
8.2. Teoria uzasadnionego działania i teoria planowanego zachowania.
8.3. Modele fazowe zmiany zachowań związanych ze zdrowiem.
8.3.1. Transteoretyczny i stadialny model zachowań zdrowotnych.
8.3.2. Model fazowy dostrzegania ryzyka.
8.4. Procesualny model działań zdrowotnych.
8.5. Znaczenie procesów ważnych w realizacji intencji prozdrowotnych.
8.6. Zasady kształtowania i zmiany zachowań zdrowotnych.
8.7. Podsumowanie.

Rozdział
Zdrowie i choroba w paradygmacie stresu psychologicznego.
9.1. Współczesne ujęcia stresu psychologicznego.
9.1.1. Pojęcie stresu psychologicznego.
9.1.2. Poznawczo-transakcyjny paradygmat stresu Lazarusa i Folkman.
9.1.3. Teoria zachowania zasobów Robfolla.
9.2. Wielowymiarowa analiza zjawiska stresu a podejście do problemów zdrowotnych we współczesnej psychologii zdrowia.
9.3. Radzenie sobie jako specyficzna forma aktywności wobec stresu i jej znaczenie dla następstw stresu.
9.4. Nowe kierunki w badaniach nad radzeniem sobie.
9.5. Radzenie sobie z problemami zdrowotnymi w świetle nowych tendencji w badaniach nad radzeniem sobie.
9.6. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczno-społeczny kontekst zdrowia i choroby.
10.1. Rola zasobów i deficytów odpornościowych w procesach zdrowia i choroby.
10.1.1. Wybrane zasoby osobiste lub deficyty.
10.1.2. Wsparcie społeczne jako zasób w zdrowiu i chorobie.
10.1.3. Zasoby i deficyty środowiskowe i ich znaczenie dla zdrowia i choroby.
10.2. Resilience jako nowy obszar badań nad procesami odporności. Próba scalania wiedzy o zasobach i deficytach zdrowotnych oraz ryzyku.
10.3. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczne mechanizmy chorób i dysfunkcji somatycznych.
11.1. Psychodynamiczne koncepcje wyjaśniające choroby i dysfunkcje somatyczne.
11.1.1. Psychoanalityczne źródła aleksytymii i jej charakterystyka oraz znaczenie dla dysfunkcji psychosomatycznych.
11.2. Rodzinne koncepcje chorób i dysfunkcji somatycznych w podejściu systemowym.
11.3. Choroby i dysfunkcje somatyczne jako konsekwencja działania przewlekłego stresu (ujęcie psychofizjologiczne).
11.3.1. Klasyczne badania nad psychofizjologicznymi aspektami stresu w naukach medycznych.
11.3.2. Współczesne badania psychologiczne nad zdrowotnymi skutkami stresu.
11.4. Psychoneuroimmunologia jako współczesna propozycja wyjaśniania zależności psychosomatycznych. 11.5. Polietiologiczne modele chorób somatycznych.
11.6. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczne następstwa choroby.
12.1. Ogólna charakterystyka psychologiczna zmian w sytuacji człowieka w następstwie choroby - sytuacja choroby jako sytuacja stresowa.
12.2. Emocjonalne ustosunkowanie się do choroby i związanej z nią sytuacji.
12.3. Poznawcze ustosunkowanie się do choroby - obraz własnej choroby i jego komponenty.
12.4. Ból jako główna forma cierpienia w chorobie somatycznej (zjawisko bólu, rodzaje bólu).
12.5. Podsumowanie.

Rozdział
Zachowanie wobec własnej choroby i jego organizacja.
13.1. Radzenie sobie z emocjami.
13.1.1. Reakcja zaprzeczania chorobie.
13.1.2. Adaptacja poznawcza do zagrażających wydarzeń.
13.1.3. Ekspresja jako bezpośredni sposób radzenia sobie z emocjami.
13.1.4. Wzbudzanie i wzmacnianie emocji pozytywnych.
13.2. Instrumentalne radzenie sobie z chorobą: choroba jako zadanie.
13.3. Radzenie sobie z bólem.
13.4. Różnice indywidualne w postawie wobec choroby;
indywidualny styl radzenia sobie.
13.5. Stres, choroba i radzenie sobie - wzajemne związki.
13.6. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczne aspekty opieki zdrowotnej.
14.1. Wprowadzenie.
14.2. Kontakty człowieka zdrowego z systemem opieki zdrowotnej i jego zadaniami.
14.3. Pacjent w szpitalu, organizacja instytucji leczniczych a jakość usług zdrowotnych.
14.4. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczna problematyka kontaktu lekarz-pacjent.
15.1. Wprowadzenie.
15.2. Kontakt lekarza z pacjentem jako zagadnienie interdyscyplinarne: znaczenie aspektów wychowawczych.
15.3. Podejmowanie decyzji o udaniu się do lekarza, lęk przed kontaktem i oczekiwania pacjenta.
15.4. Komunikacja między lekarzem a pacjentem.
15.5. Satysfakcja pacjenta ze spotkania z lekarzem, zmiany stanu emocjonalnego po wizycie i ich związek z wynikami leczenia.
15.6. Wykonywanie przez pacjentów zaleceń lekarskich.
15.7. Paternalizm czy partnerstwo? Pacjent jako podmiot w kontakcie z lekarzem.
15.8. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologiczna diagnoza zdrowia i choroby oraz kontekstu zdrowia.
16.1. Metodologiczne podstawy diagnozy poziomów zdrowia i choroby.
16.2. Cele i problemy diagnostyczne w psychologii zdrowia.
16.2.1. Psychologiczne problemy diagnostyczne człowieka chorego i pacjenta.
16.2.2. Psychologiczne problemy podstawą diagnozy osób i grup ryzyka zdrowotnego.
16.2.3. Psychologiczne aspekty diagnozy jako podstawa działań promujących zdrowie.
16.3. Znaczenie ekspertyzy i badań ewaluacyjnych w psychologii zdrowia.
16.4. Metody diagnozy psychologicznych aspektów zdrowia i choroby.
16.5. Podsumowanie.

Rozdział
Interwencje psychologiczne i rodzaje pomocy w psychologii zdrowia.
17.1. Psychologiczne aspekty promocji zdrowia.
17.1.1. Udział psychologii w promocji zdrowia.
17.2. Psychologiczna prewencja chorób i dysfunkcji somatycznych.
17.2.1. Strategie i metody działań prewencyjnych.
17.3. Interwencja psychologiczna w sytuacjach nagłego zagrożenia zdrowia.
17.4. Wybrane zagadnienia terapii psychologicznej.
17.5. Psycholog zdrowia w roli konsultanta.
17.6. Podsumowanie.

Rozdział
Psychologia zdrowia w wybranych dziedzinach medycyny.
18.1. Psychologiczne problemy chorób układu krążenia.
18.1.1. Psychologiczne czynniki ryzyka chorób układu krążenia.
18.1.2. Zadania psychologów w profilaktyce, leczeniu i rehabilitacji chorób układu krążenia.
18.2. Psychologiczne problemy chorób nowotworowych.
18.2.1. Psychologiczne czynniki ryzyka chorób nowotworowych.
18.2.2. Psychologiczne konsekwencje chorób nowotworowych reakcje emocjonalne, obraz choroby i zmaganie się z chorobą nowotworową.
18.2.3. Zadania psychologów w profilaktyce i leczeniu chorób nowotworowych.
18.3. Chirurgia jako teren zastosowań psychologii.
18.4. Wybrane psychologiczne aspekty ginekologii i położnictwa.
18.4.1. Znaczenie mechanizmów psychologicznych w funkcjach płciowych, seksualnych i rozrodczych.
18.4.2. Promocja zdrowia matki i dziecka w okresie ciąży, psycho profilaktyka porodu i przygotowanie do rodzicielstwa.
18.5. Podsumowanie.

Rozdział
Kontekst metodologiczny psychologii zdrowia.
19.1. Badania terenowe o celach poznawczych nad psychologicznymi aspektami zdrowia i choroby.
19.1.1. Problemy metodologiczne związane z prowadzeniem badań w naturalnych warunkach klinicznych.
19.1.2. Rozwój metodologiczny badań o celach poznawczych w psychologii zdrowia.
19.2. Podejścia stosowane w badaniach psychosomatycznych.
19.3. Plany badawcze stosowane w badaniach ewaluacyjnych.
19.4. Podsumowanie.
Zakończenie.

Bibliografia.
Indeks nazwisk.
Indeks rzeczowy.

Spis bloków rozszerzających
1.1. Pandemia hiszpanki na początku ubiegłego wieku.
1.2. Bariery finansowe utrudniające leczenie.
1.3. Zachowania korzystne dla zdrowia w programie Alameda Study.
2.1. Ścieżki tematyczne proponowane uczestnikom 20. Konferencji Europejskiego Towarzystwa Psychologii Zdrowia, Warszawa 2006.
2.2. Czynniki istotne dla statusu psychologii zdrowia.
3.1. Ocena wartości zdrowia w grupie pracowników.
3.2. Pojęcie zdrowia w wypowiedziach studentów psychologii.
3.3. Szczęście a trudności nieszczęścia.
4.1. Adaptacja do choroby u pacjentów młodszych i starszych.
7.1. Systemy przekonań zdrowotnych.
7.2. Typowe błędy w potocznych koncepcjach zdrowia i choroby.
7.3. Rak w narracjach chorych.
7.4. Zdrowie w wypowiedziach dzieci i młodzieży.
7.5. Kto odpowiada za twoje zdrowie?
7.6. Wygrać życie.
8.1. Teoria planowanego zachowania a naturalne karmienie niemowląt
8.2. Dopasowanie interwencji do fazy zmiany zachowania a wykonywanie przez pacjentów ćwiczeń fizycznych.
9.1. Przykładowe pozycje z polskiej listy zasobów.
9.2. Znaczenie koncepcji pozytywnych emocji i ich badań eksperymentalnych w psychologii zdrowia.
9.3. Religijność a umieralność w wynikach badań epidemiologicznych.
10.1. Ramy kompetencji emocjonalnej.
10.2. Problem dopasowania wsparcia społecznego.
10.3. Wsparcie społeczne a odporność immunologiczna.
11.1. Weryfikacja modelu rodziny psychosomatycznej Minuchina.
11.2. Przeżywanie reakcji "walcz lub uciekaj" przez ludzi.
11.3. Obciążenie stresem a podatność na infekcję dróg oddechowych.
12.1. Następstwa choroby somatycznej.
12.2. Ocena poznawcza własnej choroby u chorych na cukrzycę.
12.3. Przebieg emocji negatywnych i pozytywnych w różnych chorobach.
12.4. Obraz własnej choroby w wypowiedziach chorego na gruźlicę płuc.
13.1. Zaprzeczanie chorobie.
13.2. Badania nad adaptacją poznawczą do choroby u polskich pacjentów
13.3. Zgodność stosowanych strategii ze stylem radzenia sobie a efektywność radzenia sobie z negatywnymi emocjami.
13.4. Poziom lęku pacjentów a ich działania na rzecz poprawy zdrowia.
14.1. Prawa pacjenta.
14.2. Badania dostępności i jakości świadczeń zdrowotnych.
14.3. Rodzaje interwencji terapeutycznych w psychoterapii elementarnej.
14.4. Dekalog "Szpitala z sercem".
15.1. Rozmowa lekarza z pacjentem (fragment nagrania).
15.2. Najważniejsze okoliczności decydujące o udaniu się do lekarza.
15.3. Informowanie pacjentów przez lekarzy.
15.4. Skutki zachęcania pacjentów do zadawania pytań w czasie wywiadu lekarskiego.
16.1. Skuteczność edukacji zdrowotnej pacjentów kardiologicznych.
16.2. Przykłady metod badania poznawczych uwarunkowań zdrowia.
16.3. Przykłady metod badania poczucia własnej skuteczności w procesach ochrony zdrowia i zdrowienia. 16.4. Strategie proaktywnego radzenia sobie ze stresem.
17.1. Zdarzenie traumatyczne i zaburzenie po stresie traumatycznym.
18.1. WZA jako czynnik ryzyka choroby wieńcowej - Western Colabora Group Study (WCGS).
18.2. Strategie radzenia sobie z chorobą nowotworową według Mental Adjustment to Cancer Scale.
18.3. Zasady informowania w chorobie nowotworowej.
19.1. Pułapki związane ze stosowaniem kontroli statystycznej.
19.2. Badania Brunswicka nad związkiem między emocjami a zmianami czynności układu pokarmowego.

Kategoria:
Skip to content