Brzezińska, A., Toeplitz, Z. (red.). (2007). Problemy etyczne w badaniach i interwencji psychologicznej wobec dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo SWPS ACADEMICA.

Informacje dodatkowe

Spis treści
Wstęp - Anna Izabela Brzezińska, Zuzanna Toeplitz.

Część I
PODSTAWY

1. Pozycja dziecka w wybranych kodeksach etyczno-zawodowych psychologów - Zuzanna Toeplitz
1.1. Wstęp.
1.2. Kodeks Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego.
1.3. Wybrane europejskie kodeksy etyczne psychologów.
1.3.1. Kodeks etyczny Stowarzyszenia Psychologów Irlandii.
1.3.2. Kodeks etyczny Cypryjskiego Towarzystwa Psychologicznego.
1.3.3. Niemiecki kodeks etyki zawodowej.
1.3.4. Kodeks etyczny hiszpańskich psychologów.
1.3.5. Zasady etyczne psychologów skandynawskich.
1.4. Kodeks etyczno-zawodowy PTP.
1.5. Podsumowanie.

2. Dziecko jako podmiot ochrony prawnej (zarys problematyki adresowany do psychologów) - Marek Andrzejewski.
2.1. Uwagi wprowadzające.
2.1.1. Postulat wieloaspektowości badań.
2.1.2. Spotkanie prawników z psychologami - szanse i bariery.
2.1.3. Katalog zagadnień.
2.1.4. Kłopot z pisaniem o dzieciach jako podmiotach prawa.
2.2. Dziecko - początek i koniec ochrony prawnej.
2 2.1. Uwagi wstępne.
2.2.2. Stanowisko Konwencji o Prawach Dziecka.
2.2.3. Prawo polskie.
2.3. Dziecko - rodzice.
2.3.1. Prymat rodziców w wychowywaniu dziecka.
2.3.2. Władza rodzicielska.
2.3.3. Piecza zastępcza.
2.3.4. Ochrona więzów rodzinnych.
2.4. Dziecko dorastające - więcej lat, więcej praw, więcej odpowiedzialności.
2.4.1. Uwaga wstępna.
2.4.2. Sytuacja prawna dziecka na gruncie przepisów prawa cywilnego.
2.4.3. Odpowiedzialność dorastającego dziecka za dokonanie czynu karalnego i demoralizację.
2.4.4. Varia.
2.5. Dziecko w szkole.
2.5.1. Uwaga wstępna.
2.5.2. Wychowanie przedszkolne.
2.5.3. "Zerówka".
2.5.4. Propozycja obniżenia progu obowiązku przedszkolnego.
2.5.5. Obowiązek szkolny.
2.5.6. "Szkoła w systemie przemocy strukturalnej".
2.5.7. Rada szkoły.
2.6. Pozycja prawna dziecka w postępowaniach, które go dotyczą.
2.6.1. Standardy międzynarodowe.
2.6.2. Przykłady z prawa polskiego.
2.6.3. Dziecko - świadek.
2.6.4. Mediacja w sprawach cywilnych, a ochrona dzieci
2.7. Ochrona dziecka przed przemocą.
2.7.1. Uwaga wstępna.
2.7.2. Przemoc ekonomiczna.
2.7.3. Prawo a fizyczna i psychiczna przemoc wobec dziecka.
2.7.4. Sankcje prawne za przemoc wobec dziecka.
2.7.5. Przemoc emocjonalna w mediach.
2.8. Kto ma chronić dzieci?

Część II
BADANIA

3. O ograniczeniach stosowania testów psychologicznych w procesie diagnozowania dzieci - Elżbieta Hornowska
3.1. Wprowadzenie.
3.2. Co należy brać pod uwagę wybierając narzędzie pomiarowe?
3.2.1. Trafność.
3.2.2. Rzetelność i standardowy błąd pomiaru.
3.2.3. Normalizacja i korzystanie z norm.
3.2.4. Adaptacja.
3.3. Wykorzystanie testów w diagnozie dzieci.
3.4. Podsumowanie.

4. Wywiad z dzieckiem - dylematy etyczne - Anna Resler-Maj.
4.1. Wprowadzenie.
4.2. Rodzaje wywiadów.
4.3. Dylemat etyczny w psychologii.
4.4. Dylematy etyczne w poszczególnych typach wywiadów.
4.4.1. Przygotowywanie do wywiadu.
4.4.2. Głębokość kontaktu.
4.4.3. Pytariia diagnostyczne.
4.4.4. Kwalifikacje osoby przeprowadzającej wywiad.
4.4.5. Transkrypcja wywiadu.
4.5. Spotkanie z rodzicami przed wywiadem z dzieckiem czy po? - dylemat etyczny.
4.6. Dylemat etyczny związany z obecnością osób trzecich - rodziców w trakcie przeprowadzania wywiadu z dzieckiem.
4.7. Podsumowanie.

5. Błędy w procedurze badania WISC-R - Aleksandra Jaworowska.
5.1. Wprowadzenie.
5.2. Odstępstwa od procedury badania WISC-R.
5.2.1. Niepoprawne rozpoczynanie badania.
5.2.2. Niepoprawne cofanie.
5.2.3. Niepoprawne kończenie badania.
5.2.4. Przekraczanie limitów czasu.
5.2.5. Pisemne przeprowadzanie testów.
5.3. Podsumowanie.

6. Wybrane etyczne aspekty badań nad funkcjonowaniem emocjonalnym dzieci w wieku przedszkolnym - Aleksandra Jasielska.
6.1. Wprowadzenie.
6.2. Wykorzystanie filmu w badaniach nad emocjami.
6.2.1. Taksonomia emocji widza.
6.2.2. Regulacja emocji w wieku przedszkolnym.
6.3. Dziecięca koncepcja rzeczywistości.
6.3.1. Przedoperacyjne rozumienie fikcji.
6.3.2. Heurystyczne metody badania.
6.4. Analiza przypadku - badanie "Złudzenia optyczne u dzieci".
6.5. Podsumowanie.

7. Dzieci jako konsumenci w badaniach marketingowych - Honorata Jakubowska
7.1. Wprowadzenie.
7.2. Dlaczego dzieci jako konsumenci stają się ważne?
7.2.1. Dzieci i młodzież jako znacząca część populacji.
7.2.2. Własne pieniądze będące w dyspozycji dzieci i młodzieży.
7.2.3. Wpływ dzieci na decyzje zakupowe w rodzinie.
7.2.4. Uczenie się roli dorosłego konsumenta.
7.3. Cele badań marketingowych z udziałem dzieci i młodzieży.
7.4. Kodeksy badaczy rynku jako etyczne podstawy badań z udziałem dzieci i młodych ludzi.
7.4.1. Podstawy etyczne profesji badań rynku.
7.4.2. Międzynarodowy kodeks postępowania w badaniach rynkowych i społecznych (ESOMAR).
7.5. O czym należy pamiętać przeprowadzając badania z udziałem dzieci?
7.6. Podsumowanie.

Część III
PROBLEMY W SZKOLE

8. Proces stygmatyzowania uczniów przez nauczycieli - Katarzyna Palus.
8.1. Wprowadzenie: charakterystyka relacji nauczyciel- uczeń.
8.2. Etyczne aspekty nauczania i wychowania.
8.3. Teoria naznaczania społecznego.
8.3.1. Uwarunkowania i mechanizmy zjawiska naznaczania ludzi
8.3.2. Specyfika procesu stygmatyzacji w środowisku szkolnym.
8.4. Psychospołeczne skutki stygmatyzacji uczniów przez nauczycieli
8.5. Podsumowanie.

9. Etyczne aspekty edukacji seksualnej w szkole - Aleksandra Jodko.
9.1. Wprowadzenie.
9.2. Edukacja seksualna - definicje i cele.
9.3. Ujęcie historyczne i współczesne modele edukacji seksualnej.
9.4. "Wychowanie do życia w rodzinie" w programach nauczania szkolnego
9.5. Etyczne dylematy dotyczące edukacji seksualnej w polskiej szkole.
9.5.1. Czy należy edukować w zakresie seksualności?
9.5.2. Jaka powinna być rola szkoły w edukacji seksualnej?
9.5.3. Kogo edukować - kiedy należy rozpocząć edukację seksualną?
9.5.4. Sacrum czy profanum - jakie wartości promować?
9.5.5. Jakie środki dydaktyczne i metody nauczania stosować?
9.6. Opinia publiczna na temat edukacji seksualnej.
9.7. Podsumowanie.

10. Relacja nauczyciel - uczeń w kontekście pro to diagnozy zaburzeń socjalizacji - Dariusz Rosiński.
10.1. Wprowadzenie: społeczny kontekst protodiagnozy.
10.2. Szkoła jako miejsce, gdzie dokonuje się protodiagnozy.
10.3. Znaczenie relacji nauczyciel- uczeń dla powodzenia procesu socjalizacji
10.4. Protodiagnoza zaburzeń procesu socjalizacji dokonywana przez nauczyciela.
10.5. Rodzaje angażowania się nauczyciela w proces interwencji.
10.6. Podsumowanie.

11. Grupowe formy pomocy psychologicznej udzielane uczniom na terenie szkoły. Kontekst etyczny i uwagi praktyczne - Jolanta Rosińska, Radosław Kaczan.
11.1. Wprowadzenie.
11.2. Rozwój w okresie szkolnym.
11.2.1 Prawidłowości.
11.2.2 Zagrożenia.
11.3. Grupowe formy pomocy.
11.3.1 Podstawowe założenia i przykłady.
11.3.2 Standardy prowadzenia grup dla dzieci.
11.4. Miejsce grupowej pomocy psychologicznej w szkole.
11.4.1 Regulacje prawne.
11.4.2 Wybrane formy grupowej pomocy psychologicznej.
11.4.3 Tworzenie grup na terenie szkoły.
11.5. Świadomość etyczna i problemy wkraczające w obszar refleksji moralnej.
11.5.1 Kodeks etyczny.
11.5.2 Problemy etyczne i standardy pracy.
11.6. Podsumowanie.

12. Postawa młodzieży wobec zawodu psychologa - Joanna Słapińska.
12.1. Wprowadzenie: obiektywny opis a subiektywny odbiór zawodu psychologa.
12.2. Aspekty definicyjne postawy młodzieży wobec psychologa.
12.3. Źródła wiedzy młodzieży o zawodzie psychologa.
12.4. Emocje młodzieży związane z zawodem psychologa.
12.5. Gotowość do korzystania z pomocy psychologicznej.
12.6. Etyczne rozważania dotyczące kształtowania postawy młodzieży wobec zawodu psychologa.
12.7. Podsumowanie.

Część IV
POMOC PSYCHOLOGICZNA

13. Problemy etyczne w psychoterapii dzieci i młodżieży - Katarzyna Schrjer.
13.1. Wprowadzenie.
13.2. Kontrakt psychoterapeutyczny w leczeniu dzieci.
13.2.1. Motywacja dzieci do terapii.
13.2.2. Czy dziecko powinno być informowane o warunkach kontraktu?
13.3. Uwzględnienie perspektywy rozwojowej w pracy terapeutycznej.
13.3.1. Aspekt rodzinny i kulturowy.
13.4. Podstawowe zasady etyczne w pracy terapeutycznej.
13.4.1. Zasada poufności w psychoterapii dzieci i młodzieży.
13.4.2. Czy istnieje specyfika stosowania zasady poufności w pracy z młodzieżą?
13.4.3. Reguła powściągliwości w terapii dzieci.
13.5. Podsumowanie.

14. Zawieranie kontraktu psychologicznego z dzieckiem - Zuzanna Toeplitz.
14.1. Wprowadzenie.
14.2. Problem świadomej i dobrowolnej zgody na kontakt z psychologiem.
14.3. Cel działania.
14.4. Zakres interwencji.
14.5. Oczekiwane skutki.
14.6. Czas trwania interwencji psychologicznej.
14.7. Podsumowanie.

15. Ekspertyza psychologiczna dotycząca dziecka w sprawach sądowych - Alicja Czerederecka.
15.1. Wprowadzenie.
15.2. Problemy związane z przygotowaniem do badań.
15.3. Problemy związane z przeprowadzaniem badania.
15.4. Problemy związane z formułowaniem opinii.
15.5. Dodatkowe wskazówki i zadania.
15.6. Podsumowanie.

16. Refleksje z pracy z dziećmi molestowanymi seksualnie - problemy etyczne - Magdalena Czub.
16.1. Wprowadzenie.
16.2. Tajemnica.
16.3. Obraz sprawcy.
16.4. Współpraca z rodzicami.
16.5. Nadawanie znaczenia doświadczeniu molestowania.
16.6. Podsumowanie.

17. Etyczne problemy psychologa w pracy ze zdrowym rodzeństwem osób niepełnosprawnych - Marta Jósewicz.
17.1. Wprowadzenie.
17.2. Psychologiczna sytuacja zdrowego rodzeństwa osób niepełnosprawnych.
17.3. Wybrane problemy etyczne w pracy psychologa ze zdrowym rodzeństwem osób niepełnosprawnych.
17.3.1. Problem dotyczący braku wiedzy i doświadczenia.
17.3.2. Pokusa przyjęcia perspektywy rodzica.
17.3.3. Przełamywanie milczenia.
17.4. Konieczność przejęcia opieki nad niepełnosprawnym rodzeństwem.
17.5. W jaki sposób pomagać?
17.6. Podsumowanie.

18. Etyczne aspekty podejmowania leczenia dzieci i młodzieży z anoreksją i bulimią - Katarzyna Palus.
18.1. Wprowadzenie: leczenie zaburzeń odżywiania się.
18.1.1. Medyczne i psychologiczne metody leczenia anoreksji i bulimii.
18.1.2. Specyfika leczenia dzieci i młodzieży z anoreksją i bulimią.
18.1.3. Medyczno-prawne aspekty leczenia anoreksji i bulimii.
18.2. Etyczne aspekty i dylematy leczenia anoreksji i bulimii.
18.2.1. Zasady etyczne uwikłane w proces leczenia pacjentów z anoreksją i bulimią.
18.2.2. Przymusowa hospitalizacja i opór w trakcie leczenia.
18.3. Etyczny model podejmowania decyzji.
18.4. Podsumowanie.

19. Obecność śmierci w życiu dziecka - Katarzyna Ziółkowska.
19.1. Wprowadzenie.
19.2. Dzieci i nastolatki a śmierć - mity i dylematy.
19.3. Rozumienie śmierci przez dzieci i nastolatki.
19.4. Zarządzanie sytuacją śmierci w szkole.
19.5. Gdy umiera rodzic.
19.6. Gdy umiera dziecko.
19.7. Podsumowanie.

Aneks - Standardy etyczne badań z udziałem dzieci. Bibliografia.

Kategoria:
Skip to content